Een mediterrane keuken boven Milaan

Paolo, voor elke ontwerper is het een enorme verantwoordelijkheid om een gebouw te benaderen dat door Gio Ponti is ontworpen. Wat was uw visie op Ponti's architectuur vóór dit werk, en wat bracht u ertoe om juist dit specifieke huis te kopen?

Vandaag beleeft Gio Ponti een hernieuwde populariteit. Maar los van trends heeft zijn visie op architectuur, design en interieur een onuitwisbare invloed gehad op generaties ontwerpers. Die nalatenschap heb ik zorgvuldig bestudeerd, als leidraad voor de restauratie van deze woning en om het ontwerp in al zijn facetten samenhang te geven. Mijn visie is gevormd door een specifiek academisch en professioneel traject: na mijn afstuderen aan het Politecnico behaalde ik in de Verenigde Staten een masterdiploma, gericht op de diepgaande studie van de residentiële architectuur van Mies van der Rohe. Deze opleiding heeft mij een rigoureuze en analytische benadering van masterarchitectuur uit de jaren 1950 bijgebracht. Ponti had de grote verdienste een eclectische en scherpzinnige figuur te zijn, in staat om het volledige Milanese toneel te coördineren en het moderne wonen vorm te geven. Toen ik besloot deze woning aan de Via Dezza te kopen, wilde ik haar niet benaderen als een onaantastbare mythe, maar als een concreet architectonisch werk. Door de specifieke kenmerken zorgvuldig te analyseren, kon ik ze in relatie brengen tot mijn eigen ontwerpvisie.

De geschiedenis van het appartement op de zevende verdieping aan de Via Dezza is vrij uniek. Wat trof u aan toen u voor het eerst binnenkwam? Was het echt een "Pontian"huis?

Nee, helemaal niet wat betreft de indeling van het interieur. Om de situatie te begrijpen, moeten we een stap terug doen: Gio Ponti ontwierp het Via Dezza-gebouw in 1957 en, zoals destijds gebruikelijk was, werden de appartementen op plan verkocht. De zevende verdieping (het penthouse) en de achtste verdieping (het super-penthouse, waar Ponti woonde en uiteindelijk in 1979 overleed) deelden identieke plattegronden, die oorspronkelijk waren ontworpen als grote, flexibele open ruimtes.

De oorspronkelijke kopers van de zevende verdieping waren echter een architectenechtpaar met drie dochters. Omdat ze het idee van de Pontiaanse open ruimte niet deelden, besloten ze de indeling volledig om te gooien om die aan te passen aan de behoeften van een groot gezin en een interne professionele studio. Ze creëerden een traditionele compartimentering met een gang en afgesloten kamers. De ruimte die Ponti oorspronkelijk als keuken had ontworpen, gericht op het terras, werd omgevormd tot een papierarchief. Toen ik het overnam, was het huis precies in die verbouwing van 1957 bevroren gebleven. Het enige wat overbleef van "Ponti"waren de externe structurele elementen en de oorspronkelijke specificaties van de bouwer.

Dus uw ingreep was geen traditionele conservatieve restauratie, maar eerder een herstel van een designintentie die nooit werd gerealiseerd. Hoe hebt u gewerkt om de ziel van het gebouw weer naar de oppervlakte te brengen?

Precies. Het was geen materiële restauratie, omdat Ponti's interne "kwestie"daar eigenlijk nooit heeft bestaan. In plaats daarvan was het het herstel van een idee. We vertrouwden op de originele plattegrond die Ponti gebruikte om de units te verkopen, en we besloten de wijzigingen uit 1957 te omzeilen om de oorspronkelijke ruimtelijke logica te herstellen.

Voor de gevel aan de Via Dezza kozen we daarentegen voor een integrale, historisch verantwoorde restauratie. Door de opeenvolgende verflagen zorgvuldig af te schrapen, brachten we de oorspronkelijke kleuren opnieuw aan het licht. Ook de kozijnen, deur- en raambeslag en de originele geïntegreerde interieurelementen werden in hun oorspronkelijke staat hersteld, waaronder het iconische "furnished window", voorzien van neonverlichting, ingebouwde jaloezieën en het oorspronkelijke systeem van buitenzonwering.

De kern van het project was het opnieuw verbinden met het optimisme van de periode na de Tweede Wereldoorlog, een tijd waarin Ponti de theorie formuleerde van de "cultus van de Middellandse Zee." In zijn geschriften over Via Dezza beschreef hij het gebouw als een gordijn van Genuese huizen die uitkijken op zee, en stelde hij zich voor dat het uitzicht van daaruit idealiter helemaal tot aan Genua kon reiken. Hij ontwierp ruimtes die werden overspoeld met een gezond, metafysisch licht - een buitengewoon contrast met het grijze, industriële Milaan van de jaren 50 en 60. Iedereen die vandaag dat huis binnenkomt, wordt meteen getroffen door deze ongelooflijke lichtheid.

Laten we het specifiek hebben over de keukenruimte. Hoe vertaalt zich het concept van een "Mediterrane keuken"in een appartement in Milaan, en hoe bent u erin geslaagd een indeling uit de jaren 50 te verenigen met hedendaagse technologische noden?

De mediterrane keuken is geworteld in een visuele en fysieke verbinding met de buitenwereld. Doordat we de keuken terug naar zijn originele locatie brachten, komt de openslaande glazen deur naar het terras opnieuw volledig tot haar recht. De keuken wordt zo een vloeiende overgang tussen de eetruimte binnen en de eetruimte buiten - een concept dat kenmerkend is voor mediterrane woningen, waar de keuken uitkomt op de boomgaard of tuin.

De grootste uitdaging was van dimensionale aard: destijds werd de keuken louter opgevat als een dienstruimte, verbonden met een piepkleine kamer voor het dienstmeisje en uitgerust met een tweede, onafhankelijke dienstingang. We hadden geen ruimte om de muren verder te verplaatsen zonder de symmetrie van de oorspronkelijke ramen aan te tasten. Om de ruimte te optimaliseren, hebben we de tweede dienstingang afgesloten, waardoor we een doorlopende wand kregen.

Voor esthetiek en technologie vertrouwden we op volledig geïntegreerde V-ZUG-apparaten. Omdat de ruimte klein was, was het doel om visuele rommel te elimineren, zodat de strakke lijnen van het design en de vloeiendheid van het licht behouden bleven. We kozen voor een monolithische aanpak: wanneer de keuken niet in gebruik is, wordt deze eenvoudig waargenomen als een minimalistisch blok van staal met een satijnen afwerking, gecombineerd met gelakte ivoorkleurige kolommen, die fungeren als echte houten wandbekleding over de volledige hoogte (boiserie). Om de visuele harmonie van het interieur te bewaren, heb ik gekozen voor de CombairSteamer van V-ZUG in de elegante Platinum-afwerking. De koelkast, provisiekast en opbergruimte zijn volledig verborgen achter deze panelen.

Zijn er specifieke ergonomische oplossingen of ingrepen gericht op het herstel van oorspronkelijke interieurelementen die hebben geholpen om de beperkte ruimte optimaal te benutten en tegelijkertijd de visuele continuïteit te bewaren?

Vanuit ergonomisch oogpunt hebben we, gezien de beperkte bewegingsruimte, klassieke scharnierdeuren met een openingshoek van 90° vermeden, omdat die de doorgang zouden hebben belemmerd. In plaats daarvan ontwierpen we royale, kamerhoge uittrekladen: het frontpaneel beweegt lineair naar de gebruiker toe en brengt de interne manden en lades mee naar voren. De kok hoeft alleen een kleine stap achteruit te doen om eenvoudig toegang te krijgen tot de volledige inhoud van de kast. Bovendien hebben we, om de opbergruimte te maximaliseren, de wandkasten helemaal tot aan het plafond doorgetrokken.

Een ander essentieel element dat we hebben besloten te behouden, is het binnenraam dat de keuken visueel met de woonkamer verbindt. Tijdens onze inspecties hebben we ontdekt dat er al een originele vaste glasplaat in die muur aanwezig was. Als we kijken naar het onderzoek van professor Simona Pierini van de Politecnico di Milano — auteur van een monumentale studie over Milanese interieurs, gepubliceerd door Hoepli — is het duidelijk dat het binnenraam een van Ponti's grote compositorische thema's is. Het dient om grenzen te vervagen en een positieve visuele indruk mogelijk te maken die de verbinding maakt tussen kamers: iemand die in de keuken werkt, kan uitkijken op de woonkamer, en omgekeerd, waardoor de beleving van ruimte en licht wordt versterkt door een voortdurend spel van beeld en tegenbeeld.